Zoals je hebt geleerd vereisen sommige geneesmiddelen speciale bewaar- en vervoercondities. Het gaat dan met name om geneesmiddelen die gekoeld moeten zijn tussen de 2ºC en de 8ºC, de cold chain. Het is belangrijk dat die geneesmiddelen niet te warm of te koud worden omdat dan de werking en/of houdbaarheid achteruit kan gaan.
Om deze geneesmiddelen op de juiste temperatuur te houden wordt gewerkt met koeltassen en/of -boxen. Momenteel worden alleen de geneesmiddelen die we via AMP bezorgen met speciale boxen vervoerd. De geneesmiddelen die we voor de openbare apotheken vervoeren zijn minder kritisch en mogen maximaal drie uur uit de koelkast zijn.
We zijn nu bezig met het opzetten van een protocol om ook die geneesmiddelen in de juiste conditie te houden bij bijvoorbeeld extreme hitte en koude. Het is goed mogelijk dat we ter zijner tijd zelf ook met koeltassen gaan werken.
Geneesmiddelen kunnen op twee manieren gekoeld vervoerd worden: actief en passief. Bij een actieve koeling wordt een box door middel van een stroombron op temperatuur gehouden. Het vraagt dus om een voeding. Wij werken hier niet mee.
De boxen van AMP en koeltassen hebben een passieve koeling. Bij passieve koeling zorgen gelpacks of vormvaste koelelementen voor een constante temperatuur. In de boxen van AMP zitten PCM gelpacks, die zijn gemaakt van een combinatie van parafine, water en zouten waardoor ze een ander smeltpunt hebben. De gelpacks voor 2-8ºC nemen kou uit de omgeving op als de koelbox koeler dan 5ºC is en geven juist kou af bij een hogere temperatuur. De gelpacks zijn afgestemd op het beoogde temperatuurbereik. Voor geneesmiddelen die tussen de 15-25ºC moeten worden vervoerd, worden dus andere gelpacks gebruikt. Om de gelpacks te laten werken moeten ze worden geconditioneerd. Bij de 2-8ºC gelpacks gebeurt dat door ze eerst 18 uur in een vriescel te plaatsen en ze vervolgens 6 uur te acclimatiseren. Zonder die laatste stap kunnen de gelpacks teveel kou en vocht afgeven, wat weer een risico is voor het geneesmiddel.
De vormvaste koelelementen worden vaak bevroren gebruikt in koeltassen. Deze mogen nooit direct tegen het geneesmiddel aankomen, want dan is er een grote kans dat het geneesmiddel bevriest. De elementen lijken op die je ook gebruikt om drinken koel te houden. Voor het gebruik in de farmacie gelden wel strengere eisen, de standaard koelelementen kunnen dus niet zomaar gebruikt worden.
Let bij het gebruik van een koelbox of -tas altijd op alles goed is geïnstalleerd. Let ook op of er lekkages zijn van de gelpacks en of er geen beschadigingen zijn. Lekkages en beschadigingen kunnen zorgen voor een minder goede temperatuurbeheersing. De boxen van AMP worden door hun ingepakt, daarover lees je verderop meer.
Om zeker te weten dat een geneesmiddel niet te warm of te koud wordt vervoerd of opgeslagen wordt gebruik gemaakt van sensoren. Bij DFKU zijn we nu bezig om te onderzoeken welke sensoren we gaan gebruiken en hoe en wanneer we ze gaan inzetten. Bij AMP worden de sensoren al wel gebruikt. In de boxen zitten speciale sensoren die via het LoRA netwerk direct de metingen doorgeven aan AMP. Zo kan live de zending gevolgd worden en in geval van een temperatuuroverschrijding worden ingegrepen.
Zodra we bij DFKU zelf ook met de sensoren en koeltassen gaan werken, krijgen jullie daarvoor extra uitleg.